Wat verandert er?
Op 28 juni 2025 is de European Accessibility Act (EAA) in werking getreden. Deze Europese wet verplicht bedrijven om hun digitale producten en diensten toegankelijk te maken voor iedereen — inclusief mensen met een beperking. Dit raakt niet alleen overheden, maar ook commerciele bedrijven die digitale diensten aanbieden.
In Nederland is de wet vertaald naar de Wet digitale toegankelijkheid. Als je een webapplicatie, webshop of digitaal platform aanbiedt waarmee klanten producten kopen, diensten afnemen of informatie raadplegen, dan is de kans groot dat deze wet ook op jou van toepassing is.
Voor wie geldt het?
De EAA is breed. De wet geldt onder andere voor:
- Webshops en e-commerce platforms — Iedereen die online producten of diensten verkoopt
- Bankieren en financiele diensten — Digitale betaalomgevingen, internetbankieren, verzekeringssites
- Vervoersdiensten — Online boekingsplatforms voor reizen en transport
- Telecommunicatie — Digitale diensten rondom telefonie en internet
- Digitale media — E-books, streaming-diensten en digitale publicaties
Micro-ondernemingen (minder dan 10 medewerkers en minder dan 2 miljoen euro omzet) zijn uitgezonderd. Voor alle andere bedrijven geldt: je moet voldoen aan de toegankelijkheidseisen.
De juridische basis hiervoor is Richtlijn (EU) 2019/882, aangenomen op 17 april 2019. We gaan hier dieper op de wet en de gevolgen in het artikel over de European Accessibility Act.
Van wet naar techniek: EN 301 549
De European Accessibility Act zegt dát digitale producten toegankelijk moeten zijn, maar niet precies hóe je dat technisch invult. Daarvoor verwijst de wet naar een Europese norm: EN 301 549. Dit is de geharmoniseerde standaard die de concrete technische eisen voor toegankelijke informatie- en communicatietechnologie beschrijft.
Het belangrijke punt: EN 301 549 neemt de WCAG-richtlijnen op niveau AA over als basis voor digitale content. Voldoe je aan WCAG niveau AA, dan voldoe je voor het grootste deel ook aan de Europese norm. EN 301 549 gaat op punten verder dan WCAG, omdat het ook eisen stelt aan zaken als hardware, mobiele apps en documentatie. Voor de meeste webapplicaties komt het er in de praktijk op neer dat WCAG niveau AA het fundament vormt.
Wat is WCAG?
De EAA verwijst naar de WCAG-richtlijnen als de standaard waaraan je moet voldoen. WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines — een internationaal geaccepteerde set richtlijnen die beschrijven hoe je digitale producten bruikbaar maakt voor iedereen.
In begrijpelijke taal: WCAG zorgt ervoor dat je website of applicatie ook goed werkt voor mensen die slecht zien, niet kunnen horen, moeite hebben met fijne muisbewegingen of een andere beperking hebben. De richtlijnen zijn opgebouwd rond vier principes:
- Waarneembaar — Informatie moet op meerdere manieren aangeboden worden. Denk aan tekstalternatieven voor afbeeldingen, ondertiteling bij video, voldoende kleurcontrast.
- Bedienbaar — Alles moet bereikbaar zijn zonder muis. Mensen die alleen een toetsenbord gebruiken of een schermlezer moeten alle functies kunnen bereiken.
- Begrijpelijk — Teksten moeten helder zijn, formulieren moeten duidelijke instructies geven en foutmeldingen moeten uitleggen wat er mis is.
- Robuust — De website moet goed werken met verschillende hulpmiddelen en browsers, ook in de toekomst.
Toegankelijkheid is geen extra feature voor een kleine doelgroep. Het is beter ontwerp voor iedereen.
De drie conformiteitsniveaus: A, AA en AAA
WCAG verdeelt de richtlijnen in drie niveaus. Elk niveau bevat een set succescriteria — concrete, toetsbare eisen waaraan je website moet voldoen.
- Niveau A — De meest basale eisen. Voldoe je hier niet aan, dan zijn delen van je website voor sommige mensen simpelweg onbruikbaar.
- Niveau AA — Het niveau dat in de praktijk de norm is. Vrijwel alle wetgeving, waaronder de Europese standaard, verwijst naar niveau AA als de eis waaraan je moet voldoen.
- Niveau AAA — Het hoogste niveau, met de strengste eisen. Dit is voor de meeste websites geen verplichting en vaak niet op alle content haalbaar.
Voor de meeste organisaties is WCAG niveau AA het doel. Dat is het niveau dat de wetgever in praktijk hanteert en dat een goede balans biedt tussen haalbaarheid en bruikbaarheid voor een brede groep gebruikers.
WCAG 2.2: wat is er nieuw?
De meest actuele versie van de richtlijnen is WCAG 2.2, die op 5 oktober 2023 de status van officiële W3C-aanbeveling kreeg. Deze versie bouwt voort op WCAG 2.1 en voegt negen nieuwe succescriteria toe, met extra aandacht voor mensen met een cognitieve beperking en voor gebruik op mobiele apparaten. Enkele van de belangrijkste toevoegingen:
- Doelgrootte (criterium 2.5.8, niveau AA) — Klikbare elementen zoals knoppen moeten groot genoeg zijn (minimaal 24 bij 24 CSS-pixels), zodat mensen met minder fijne motoriek niet per ongeluk de verkeerde knop raken.
- Focus niet verborgen (criterium 2.4.11, niveau AA) — Wanneer je met het toetsenbord door een pagina navigeert, mag het element waar de focus op staat niet verborgen worden achter bijvoorbeeld een vaste menubalk.
- Sleepbewegingen (criterium 2.5.7, niveau AA) — Functies die je met slepen bedient, moeten ook met een enkele tik of klik te bedienen zijn.
- Toegankelijke authenticatie (criterium 3.3.8, niveau AA) — Inloggen mag geen geheugentest of puzzel vereisen die sommige mensen uitsluit.
- Consistente hulp (criterium 3.2.6, niveau A) — Hulpopties zoals contactgegevens staan op elke pagina op een voorspelbare plek.
Een aandachtspunt: WCAG 2.2 verwijdert het oude criterium 4.1.1 (Parsing), omdat moderne browsers fouten in de HTML-broncode inmiddels zelf afhandelen.
Wat betekent dit in de praktijk?
Toegankelijkheid klinkt misschien abstract, maar het gaat om hele concrete dingen:
- Afbeeldingen hebben een tekstbeschrijving — Zodat een schermlezer kan vertellen wat er op de afbeelding te zien is.
- Voldoende contrast tussen tekst en achtergrond — Zodat tekst leesbaar is voor mensen met een visuele beperking.
- Navigatie met het toetsenbord — Alle knoppen, links en formulieren moeten bereikbaar zijn zonder muis.
- Duidelijke koppen en structuur — Zodat schermlezers de pagina logisch kunnen voorlezen.
- Formulieren met duidelijke labels — Elk invoerveld moet aangeven wat er verwacht wordt, inclusief heldere foutmeldingen.
- Video met ondertiteling — Gesproken inhoud moet ook in tekst beschikbaar zijn.
De voordelen gaan verder dan wetgeving
Toegankelijkheid wordt vaak gezien als een verplichting, maar de voordelen reiken veel verder dan alleen het voldoen aan de wet:
- Betere ervaring voor iedereen — Toegankelijke websites zijn duidelijker, sneller en prettiger in gebruik. Niet alleen voor mensen met een beperking, maar voor al je bezoekers.
- Beter vindbaar in zoekmachines — Veel toegankelijkheidsverbeteringen — goede koppenstructuur, tekstalternatieven voor afbeeldingen, snelle laadtijden — zijn ook precies wat zoekmachines waarderen.
- Groter bereik — In Nederland hebben ruim 2 miljoen mensen een vorm van beperking. Dat is een aanzienlijke groep potentiele klanten die je bereikt met een toegankelijke applicatie.
- Toekomstbestendig — Toegankelijkheid is een trend die alleen maar sterker wordt. Door nu te investeren, loop je niet achter de feiten aan.
Ruim 2 miljoen Nederlanders hebben een vorm van beperking. Dat is geen niche; dat is een markt die je mist als je applicatie niet toegankelijk is.
Hoe test je toegankelijkheid?
Toegankelijkheid laat zich niet volledig met één knop controleren. Een goede aanpak combineert geautomatiseerde tools met handmatige tests, want veel criteria vragen om menselijk oordeel.
- Geautomatiseerde controles — Tools zoals axe of de ingebouwde Lighthouse-audit in Chrome sporen veel problemen snel op, zoals ontbrekende tekstbeschrijvingen of te laag contrast. Goed om te weten: deze tools vinden in de regel maar een deel van alle mogelijke problemen. De rest moet je handmatig nalopen.
- Toetsenbordnavigatie — Leg je muis weg en doorloop de hele website met alleen de Tab-, Enter- en pijltjestoetsen. Kun je bij alle knoppen, links en formuliervelden komen? Is altijd zichtbaar waar je bent?
- Schermlezers — Test met een schermlezer zoals VoiceOver (ingebouwd in macOS en iOS) of het gratis NVDA op Windows. Zo hoor je letterlijk hoe een blinde of slechtziende gebruiker je website ervaart.
- Kleurcontrast — Controleer of de verhouding tussen tekst en achtergrond voldoet aan de minimumeisen van WCAG niveau AA. Veel contrast-checkers laten dit direct zien.
- Zoomen en vergroten — Vergroot de pagina tot 200 procent. De inhoud moet leesbaar en bruikbaar blijven, zonder dat tekst wegvalt of over elkaar heen schuift.
Praktische checklist
Gebruik deze lijst als snelle eerste controle van je eigen website of applicatie:
- Alle afbeeldingen hebben een betekenisvolle tekstbeschrijving (of zijn als decoratief gemarkeerd).
- De koppenstructuur is logisch opgebouwd, van één hoofdkop naar onderliggende koppen, zonder niveaus over te slaan.
- Elk formulierveld heeft een zichtbaar label en duidelijke, behulpzame foutmeldingen.
- De hele site is volledig met het toetsenbord te bedienen en er is altijd een zichtbare focusindicator.
- Kleur is nooit de enige manier om informatie over te brengen (denk aan een foutmelding die niet alleen rood is, maar ook tekst bevat).
- Video's hebben ondertiteling en gesproken content is ook als tekst beschikbaar.
- Klikbare elementen zijn groot genoeg en staan ver genoeg uit elkaar.
Hoe wij toegankelijke software bouwen
Bij Coding Agency is toegankelijkheid geen bijzaak die we er achteraf bij doen. Het zit verweven in onze werkwijze:
- Vanaf het begin meegenomen — We ontwerpen en bouwen met toegankelijkheid als uitgangspunt, niet als nagedachte.
- Getest met echte hulpmiddelen — We testen met schermlezers, toetsenbordnavigatie en geautomatiseerde controles om te verifiëren dat alles werkt.
- Heldere structuur — Onze applicaties hebben een logische opbouw die zowel voor mensen als voor hulpmiddelen goed te volgen is.
- Continue aandacht — Bij elke update of nieuwe feature controleren we of de toegankelijkheid behouden blijft.
Conclusie
De European Accessibility Act maakt digitale toegankelijkheid verplicht voor een groot deel van het bedrijfsleven. De deadline van juni 2025 is inmiddels verstreken — de wet is van kracht. Maar los van de wet is het simpelweg slim om je digitale producten toegankelijk te maken: het levert een betere gebruikservaring op, vergroot je bereik en verbetert je vindbaarheid.
Wil je weten hoe jouw applicatie ervoor staat op het gebied van toegankelijkheid? We beoordelen het graag en denken mee over verbeteringen.
