Langdock vs ChatGPT en Claude: EU-hosting, AVG en soevereiniteit in de praktijk.

Waarom Langdock ineens overal opduikt

Wie in 2026 een zakelijk AI-abonnement kiest, komt in gesprekken steeds vaker één naam tegen: Langdock. Het Berlijnse bedrijf, opgericht in 2023 en gefinancierd door General Catalyst, La Famiglia en Y Combinator, verkoopt één chatomgeving waarin je per vraag kiest tussen de modellen van OpenAI, Anthropic, Google, Mistral en anderen. Merck, BASF, Würth, Der Spiegel en de Frankfurter Allgemeine staan als klant op de site, en het bedrijf claimt inmiddels meer dan tienduizend organisaties te bedienen. In de Duitse middenstand is het de standaardkeuze geworden voor wie "ChatGPT, maar dan Europees" zoekt, en die reputatie waait nu over naar Nederland.

Dat roept drie vragen op die in de brochure door elkaar lopen. Waar staat mijn data en waar wordt hij verwerkt? Wat is er dan precies "AVG-proof" aan, vergeleken met een gewoon ChatGPT Business- of Claude Team-abonnement? En is het ook soeverein, in de zin dat Amerikaanse overheden er niet bij kunnen? Daar komt een vierde vraag bij die in geen enkele vergelijking staat en die het meest oplevert: draai je wel op een actueel model? Dit artikel beantwoordt alle vier, met de bedragen en modelnamen zoals die op 16 september 2026 bij de aanbieders zelf stonden, en sluit af met de vraag die er echt toe doet: voor welk werk moet je dit inzetten?

Wat Langdock is, in één alinea

Technisch is Langdock een tussenlaag. Je medewerkers loggen in op één omgeving (web, desktop-app voor macOS en Windows, iOS en Android, plus invoegtoepassingen voor Excel en Outlook en bots in Teams en Slack) en stellen daar hun vragen. Langdock stuurt die vraag door naar het model dat je kiest, haalt het antwoord op en bewaart het gesprek in zijn eigen database. Daaromheen zit wat een bedrijf nodig heeft en wat de gewone consumentenapps missen of pas in de duurste variant leveren: gedeelde kennismappen waar je documenten in zet, "agents" met vaste instructies voor terugkerende taken, workflows die stappen automatiseren, koppelingen met SharePoint, Google Drive, Confluence, HubSpot en zo'n veertig andere tools, SSO en SCIM voor gebruikersbeheer, rollen, auditlogs en een instelbare bewaartermijn voor gesprekken. Sinds 2026 zit er ook een governance-module bij waarmee beheerders agents kunnen goedkeuren of blokkeren en compliance-regels voor de EU AI Act en de AVG kunnen vastleggen. Voor wie zelf bouwt is er een API die de modellen van OpenAI, Anthropic, Google en Mistral achter één sleutel zet.

De kracht zit dus niet in een eigen model, want dat heeft Langdock niet. De kracht zit in de plek waar het tussen jou en de modellen in staat. Precies daar zit ook de beperking, en daar gaat de rest van dit artikel over.

Waar je data staat en waar hij verwerkt wordt

Dit is de vraag waar "Europees" het vaakst een marketingwoord blijkt. Er zijn drie plekken die ertoe doen: waar het gesprek en de geüploade bestanden worden opgeslagen, waar het taalmodel je vraag verwerkt, en wie daarbij de verwerker is. Bij de drie aanbieders ligt dat wezenlijk anders.

ChatGPT Business en Enterprise

ChatGPT Business, het abonnement dat de meeste kleine en middelgrote bedrijven hebben, slaat je gesprekken en bestanden op in de Verenigde Staten en verwerkt ze daar ook. OpenAI biedt sinds februari 2025 Europese opslag aan, en sinds 2026 zelfs Europese verwerking, maar volgens de eigen documentatie uitsluitend voor nieuwe Enterprise- en Edu-werkruimtes. Business valt erbuiten. Wie de Enterprise-variant neemt, krijgt opslag in de EER plus de garantie dat het GPU-werk (het eigenlijke rekenen van het model) in Europa gebeurt. Let daarbij op de kleine letters: OpenAI schrijft zelf dat CPU-stappen zoals het uitlezen van tekst uit een PDF of Word-bestand nog steeds buiten de regio kunnen plaatsvinden, en dat de residency niet geldt voor apps en MCP-koppelingen die je aan ChatGPT hangt. Europese verwerking bij OpenAI is dus echt, maar niet volledig, en niet voor Business.

Claude Team en Enterprise

Bij Anthropic is het eenvoudiger en ongunstiger. Het privacycentrum van Anthropic zegt het zonder omhaal: data wordt opgeslagen in de Verenigde Staten, en verkeer kan worden gerouteerd naar "select countries in the US, Europe, Asia and Australia", tenzij anders afgesproken. Enterprise-klanten met verbruiksfacturering kunnen kiezen voor verwerking uitsluitend in de VS; een Europese keuze bestaat voor de app niet. Ook op het ontwikkelaarsplatform kent de data-residency-instelling op dit moment maar twee waarden, "global" en "us", en is de Amerikaanse variant tien procent duurder. Wie Claude in Europa wil laten rekenen, kan dat alleen via de Europese regio's van Amazon Bedrock of Google Vertex AI, en dat is de route voor wie zelf software bouwt, niet voor wie de app gebruikt. De regiopagina van Anthropic noemt de Europese variant op Microsoft Foundry nog altijd "Coming 2026".

Langdock

Langdock draait de applicatie en de database op Microsoft Azure in de EU; de gestructureerde data op de eigen site noemt Frankfurt als locatie. Belangrijker is wat er met je vraag gebeurt als die naar het model gaat, en dat staat precies beschreven in de verwerkersovereenkomst. De standaard-subverwerkers voor de modellen zijn Microsoft Ireland (Azure), Amazon Web Services EMEA (Luxemburg), Google Cloud EMEA (Ierland) en OpenAI Ireland, alle vier met "EU" als verwerkingslocatie. Alleen beeldgeneratie via Black Forest Labs loopt via een Amerikaanse entiteit. Daarnaast bestaat er een tweede lijst subverwerkers met wereldwijde verwerking, inclusief de VS, en die geldt uitsluitend als een beheerder in de instellingen bewust een model met "global deployment" aanzet. Standaard staat dat uit.

Dat is een wezenlijk andere constructie dan die van OpenAI en Anthropic zelf. Langdock gebruikt dezelfde modellen, maar via de Europese uitrol van de hyperscalers, en legt dat per subverwerker vast in een contract dat automatisch bij de voorwaarden hoort. Voor de AVG-afweging rond OpenAI en Anthropic is dat een echte verbetering: je hebt een Europese verwerker, een Europese subverwerker en een Europese locatie, en je hoeft er geen Enterprise-contract voor af te sluiten.

Wat "AVG-proof" hier wel en niet betekent

Alle drie de aanbieders trainen standaard niet op zakelijke data en leveren een verwerkersovereenkomst. Dat is het minimum en het is bij alle drie geregeld: ChatGPT Business valt onder de zakelijke voorwaarden van OpenAI, Claude Team en Enterprise onder die van Anthropic, en Langdock levert een verwerkersovereenkomst naar Duits recht die volgens de eigen documentatie automatisch onderdeel is van de gebruiksvoorwaarden. Langdock heeft bovendien een aparte aanvulling voor beroepsgeheimhouders, in Duitsland bedoeld voor advocaten, artsen en belastingadviseurs, die ook voor Nederlandse kantoren met een geheimhoudingsplicht een nuttig stuk papier is.

Op vier punten verschilt het daadwerkelijk.

• Doorgifte. Bij ChatGPT Business en Claude Team is elke prompt met persoonsgegevens een doorgifte naar de Verenigde Staten, gedekt door het EU-VS Data Privacy Framework en standaardcontractbepalingen. Bij Langdock blijft de standaardroute binnen de EU en heb je die doorgifte-onderbouwing alleen nodig voor de uitzonderingen.
• Bewaartermijn. Bij ChatGPT en Claude blijft een gesprek staan tot iemand het verwijdert; Anthropic wist het daarna binnen dertig dagen uit de back-end, en alleen Enterprise-klanten kunnen een eigen termijn instellen. Langdock laat een beheerder een bewaartermijn voor gesprekken instellen in de werkruimte-instellingen, ook in het gewone Business-abonnement.
• Subverwerkers. Langdock publiceert ze per model met locatie en transfermechanisme en kondigt wijzigingen veertien dagen vooraf aan. Bij OpenAI en Anthropic weet je dat de verwerker zelf in de VS zit; welke onderaannemers erachter zitten, is minder inzichtelijk.
• Certificering. Langdock is ISO 27001-gecertificeerd en SOC 2 Type II-geauditeerd; OpenAI en Anthropic hebben vergelijkbare certificaten. Hier is geen verschil van betekenis.

Wat Langdock niet doet, en wat kopers er wel vaak in lezen: het haalt geen persoonsgegevens uit je invoer. De naam van je klant, het dossiernummer en het adres gaan gewoon mee naar het model, alleen via Frankfurt in plaats van via Virginia. Dat is precies het onderscheid dat we in ons artikel over documenten uploaden in ChatGPT of Claude "niveau 1" noemen: een contract en een Europese server. Dat lost een ander probleem op dan veel kopers denken. Het maakt de verwerking verdedigbaar; het maakt de inhoud niet minder gevoelig.

Is het ook EU-soeverein?

Hier lopen de meningen uiteen, en dat komt doordat "soeverein" drie verschillende dingen kan betekenen. Het ruimste niveau is Europese hosting bij een Amerikaanse cloud. Het middelste is Europese hosting bij een Europese cloud met Europese of open modellen. Het strengste is een eigen omgeving, op eigen servers of bij een Europese partij, zonder enige Amerikaanse partij in de keten. Langdock zit standaard op het eerste niveau, en het is eerlijk om dat gewoon te zeggen.

Drie feiten bepalen dat. Ten eerste draaien de modellen bij Microsoft, Amazon, Google en OpenAI, alle vier Amerikaanse bedrijven, ook al staan de servers in Frankfurt of Dublin. Onder de CLOUD Act kan een Amerikaanse overheid een Amerikaans bedrijf verplichten data af te geven, ongeacht waar die staat. Ten tweede is Langdock GmbH volgens een analyse van hundredlabs uit juli 2026 volledig eigendom van een Langdock Inc. in Delaware. Co-CEO Judith Dada noemde dat tegenover Sifted een vereiste van Y Combinator, met een overwegend Europese aandeelhoudersstructuur en de CLOUD Act als bekend risico. Dat is een eerlijk antwoord, maar het verandert de juridische werkelijkheid niet. Ten derde rust de doorgifte naar de VS, waar die toch plaatsvindt, op het Data Privacy Framework. Het Gerecht van de EU hield dat kader in september 2025 overeind, maar het hoger beroep bij het Hof van Justitie loopt nog. Wie zijn AVG-verhaal daarop bouwt, bouwt op een fundament dat de rechter nog niet definitief heeft goedgekeurd.

Langdock heeft hier wel antwoorden op, maar die zitten in de duurdere lagen. Enterprise-klanten kunnen kiezen voor een eigen omgeving (single-tenant), voor uitrol in hun eigen cloud of voor installatie op eigen Kubernetes-infrastructuur, volgens de beveiligingspagina. Met eigen modelsleutels kun je bovendien Mistral of open modellen bij een Europese provider aansluiten in plaats van de Amerikaanse modellen. En op de site staat een aangekondigd product "Cloud" met inferentie en rekenkracht in Europa. Dat zijn serieuze opties, maar het zijn geen opties voor een bedrijf met dertig medewerkers dat vandaag een abonnement afsluit; de dedicated uitrol noemt Langdock op de prijspagina bij "1.000+ users".

Weeg dit dus zoals het is. Voor een accountantskantoor, een adviesbureau of een groothandel is Europese hosting bij een Amerikaanse cloud, met een verwerkersovereenkomst naar Duits recht, een verdedigbare en goed documenteerbare keuze, en beter dan wat ChatGPT Business of Claude Team biedt. Voor een gemeente, een zorginstelling met bijzondere persoonsgegevens of een organisatie die in haar beleid heeft vastgelegd dat Amerikaanse partijen buiten de deur blijven, is het niet genoeg. Die organisaties komen uit bij het middelste of strengste niveau, en betalen daarvoor met een zwakker model. Hoe die ruil uitpakt, staat in ons artikel over Europese AI-soevereiniteit en Mistral.

Draai je wel op een actueel model?

Dit is de vraag die het meeste oplevert bij navraag, want de meeste Europese AI-alternatieven lopen maanden tot jaren achter op wat OpenAI en Anthropic uitbrengen. Wie voor privacy betaalt maar een model van vorig jaar terugkrijgt, betaalt twee keer. Langdock is hier de uitzondering, en dat is te controleren aan de hand van de eigen changelog.

Hoe kan een tussenpartij dat bijhouden terwijl Nederlandse alternatieven soms nog GPT-4o of Llama 3 adverteren? Omdat de hyperscalers de nieuwe modellen tegenwoordig zelf meteen in Europese regio's uitrollen. Google gaf Gemini 3.8 Flash bij release direct EU-gebonden verwerking, en Anthropic lanceerde Opus 5 met Ierland en Stockholm als twee van de vier startregio's. Langdock hoeft dus alleen de nieuwe Europese uitrol aan te zetten. Wie maanden achterloopt, doet dat door achterstallig onderhoud, niet door de AVG. Dat maakt de modelvraag een goede lakmoesproef voor elke Europese aanbieder: vraag niet of hij AVG-proof is, vraag welk model hij vandaag draait en wanneer hij het laatste toevoegde.

Eén nuance blijft. "Gehost in de EU" is bij Langdock de vermelding van Langdock zelf; welk niveau van Europese garantie erachter zit, bepalen Microsoft, Amazon en Google per model. Bij een Europese datazone van Microsoft ontbreken bijvoorbeeld nog steeds enkele OpenAI-modellen, en Anthropic-modellen hebben op dat platform geen Europese datazone. Dat Langdock Claude-modellen als EU-gehost aanbiedt, betekent in de praktijk dat ze via Amazon of Google lopen. Voor een gewone AVG-afweging is dat prima; wie een verwerkingsgarantie in één benoemd land eist, moet per model doorvragen.

Wat het kost

De instapprijzen liggen opvallend dicht bij elkaar. Langdock Business kost 20 euro per gebruiker per maand bij jaarbetaling en 25 euro bij maandbetaling, exclusief btw, met alle modellen inbegrepen en zonder verbruikskosten voor chat en agents. Een Business Max-seat met vijf keer zoveel gebruik kost 99 euro. Tot duizend gebruikers regel je het zelf; daarboven is er een Enterprise-contract op maat. De governance-module is gratis tot 1 januari 2027 en kost daarna 2,80 tot 3,50 euro per gebruiker per maand extra, en zwaardere workflow-pakketten beginnen bij 539 euro per werkruimte per maand.

ChatGPT Business rekent voor Nederland in euro's: 21 euro per gebruiker per maand bij jaarbetaling en 26 euro per maand, met een Premium-licentie voor 105 respectievelijk 130 euro. Minimaal twee, maximaal tweehonderd licenties; daarboven Enterprise op offerte, waar Europese opslag en verwerking zonder meerprijs bij zitten. Claude Team kost 20 dollar bij jaarbetaling en 25 dollar per maand voor een standaardseat, 100 respectievelijk 125 dollar voor een Premium-seat, voor twee tot honderdvijftig gebruikers. Claude Enterprise rekent 20 dollar per seat plus verbruik tegen API-tarief, met een jaarcontract.

De conclusie is simpel: op prijs kies je hier niet. Een paar euro verschil per maand valt weg tegen de vragen waar het echt om gaat, en die staan hierboven. Wat Langdock voor hetzelfde geld extra levert, is de keuze uit alle modellen in één omgeving. Wie een vraag aan Claude stelt en het antwoord door Gemini laat controleren, heeft bij OpenAI en Anthropic twee abonnementen nodig. Dat is ook een antwoord op afhankelijkheid van één AI-leverancier: je gesprekken, kennismappen en agents zitten bij Langdock, niet bij de modelmaker, en van model wisselen is een instelling.

De keerzijde daarvan staat er eerlijkheidshalve bij: je verplaatst de afhankelijkheid naar Langdock zelf. Het is een bedrijf van drie jaar oud dat volgens de gestructureerde data op de eigen site zo'n vijfentwintig mensen telt en dat met durfkapitaal is gefinancierd. In deze markt worden aanbieders overgenomen en verdwijnen producten. Zorg dus dat je kennismappen en gesprekken exporteerbaar zijn, en bouw bedrijfskritische processen niet uitsluitend op de workflow-module van één tussenlaag.

Waarvoor je Langdock wel en niet moet gebruiken

De vraag die in elke vergelijking ontbreekt, is voor welk werk je dit eigenlijk koopt. Want "AI voor het hele bedrijf" bestaat niet; er zijn een paar soorten werk, en die hebben verschillende gereedschappen nodig.

Niet voor programmeren

Softwareontwikkeling gebeurt in 2026 niet in een chatvenster. Het gebeurt in de terminal en de editor, met agents zoals Claude Code of Codex die zelf bestanden lezen, tests draaien en wijzigingen voorstellen. Langdock heeft een chatinterface en een API; een product "Code" staat op de site als aangekondigd, niet als beschikbaar. Een ontwikkelaar die Langdock krijgt als vervanging van zijn eigen gereedschap, gaat er omheen werken, en dan heb je precies de shadow AI georganiseerd die je wilde voorkomen. Geef ontwikkelaars hun eigen tooling met eigen afspraken, en bewaar Langdock voor de rest van het bedrijf.

Wel voor kenniswerk met vertrouwelijke documenten

Dit is waar de Europese route zich terugverdient. Het werk dat in de praktijk door een chatvenster gaat, bestaat uit bestanden: een contract dat gecontroleerd moet worden, een sollicitatiebrief, een jaarrekening, een offerte, een reeks klantmails, een beleidsstuk, een aanbesteding. Bij dat soort werk staan er namen, bedragen en soms adressen in, en is "het staat in de EU bij een verwerker naar Duits recht" een antwoord dat je aan een klant, een auditor of een functionaris gegevensbescherming kunt geven. Concreet zien we vier toepassingen die goed passen.

• Contract- en documentcontrole. Inkoopvoorwaarden vergelijken, afwijkingen van je eigen standaardcontract vinden, een samenvatting voor de directie schrijven. Met een kennismap met je eigen modelcontracten wordt de agent er beter in.
• HR en werving. Vacatureteksten, sollicitatiebrieven ordenen, functioneringsverslagen structureren. Gevoelig, maar zelden bijzondere persoonsgegevens, en met een instelbare bewaartermijn goed af te bakenen.
• Finance en administratie. Jaarrekeningen uitleggen, afwijkingen in facturen opsporen, toelichtingen schrijven. Via de Excel-invoegtoepassing direct in het werkblad.
• Gedeelde assistenten op eigen kennis. Een agent op de handboeken, procedures of productdocumentatie in SharePoint of Google Drive, met rechten per groep. Dit is de toepassing waar ChatGPT en Claude pas in Enterprise op hetzelfde niveau komen.

Niet genoeg voor echte dossiers

Er is één categorie werk waar Langdock, net als elk ander abonnement op dit niveau, tekortschiet: het werk waarbij persoonsgegevens niet de uitzondering maar de inhoud zijn. Notariaat, accountancy, zorg, advocatuur, verzekeringen, VvE-beheer. Daar gaan burgerservicenummers, medische gegevens en financiële details onbewerkt naar het model, alleen via een Europese route. Voor die organisaties is de werkende route een andere: de persoonsgegevens eruit halen vóórdat het model ze ziet, in een omgeving die je zelf beheert, en je mensen laten werken in de app die ze al hebben. Hoe dat werkt, staat in ons artikel over documenten uploaden in ChatGPT of Claude en op onze pagina over AI-dossieranalyse zonder datalek. Langdock kan daar nog steeds de gebruikersomgeving zijn, met zo'n pseudonimiseringslaag ervoor via de API, maar het abonnement alleen is het antwoord niet.

Wanneer welke keuze wint

• Langdock als je een organisatie tot een paar honderd mensen bent, je mensen vooral met teksten en documenten werken, je een Europese verwerker met een verwerkersovereenkomst wilt zonder Enterprise-contract, en je de vrijheid wilt om per taak van model te wisselen.
• ChatGPT Business of Claude Team als het werk zich goed laat scheiden van klantgegevens, je een uitgesproken voorkeur voor één model hebt, en je de doorgifte naar de VS met beleid, instructie en steekproeven verdedigbaar maakt. Goedkoper wordt het niet, wel eenvoudiger.
• ChatGPT Enterprise als je honderden gebruikers hebt, alles bij OpenAI wilt houden en Europese opslag en verwerking eist. Het is de enige van de twee Amerikaanse apps die dat echt levert, met de kanttekening dat niet elke verwerkingsstap eronder valt.
• Een eigen omgeving als er dossiers doorheen gaan, als Amerikaanse partijen in je beleid buiten de deur moeten blijven, of als je op de lange termijn liever bezit dan huurt. Dat is de build-versus-buy-afweging die voor AI net zo geldt als voor andere software.

De kern in zes zinnen

1. Langdock zet alle grote AI-modellen in één Europese omgeving en legt per model in de verwerkersovereenkomst vast dat de verwerking in de EU plaatsvindt; wereldwijde verwerking staat standaard uit.
2. ChatGPT Business en Claude Team slaan op en verwerken in de Verenigde Staten; alleen ChatGPT Enterprise biedt een Europese variant, en Claude in de app helemaal niet.
3. AVG-net is het zeker, EU-soeverein niet: Amerikaanse moedermaatschappij, Amerikaanse clouds, CLOUD Act, en een Data Privacy Framework waarover het Hof nog moet oordelen.
4. Nieuwe modellen staan er meestal op de dag van release in, in de EU; achterlopen is bij Europese aanbieders een keuze, geen noodzaak.
5. De prijs is vrijwel gelijk aan die van ChatGPT Business en Claude Team; het verschil zit in locatie, contract en modelkeuze.
6. Gebruik het voor kenniswerk met vertrouwelijke documenten, niet voor programmeren, en haal bij echte dossiers de persoonsgegevens eruit vóórdat het model ze ziet.

Mijn kijk hierop

Ik heb de afgelopen twee jaar veel "Europese ChatGPT"-alternatieven bekeken, en de meeste waren een oud model achter een nieuwe voordeur. Langdock is de eerste die ik zonder voorbehoud een serieus product noem: de documentatie klopt met de marketing, de subverwerkerslijst is precies, de modellen zijn actueel en de prijs is eerlijk. Als een klant me vraagt welk abonnement hij voor zijn kantoor moet nemen, staat het bovenaan mijn lijstje.

Maar ik zeg er twee dingen bij. Het woord "soeverein" hoort er niet bij, en ik vind het jammer dat de markt het zo vaak gebruikt. Europese hosting bij een Amerikaanse cloud is een redelijke ruil, maar het is een ruil, en een klant moet weten dat hij hem maakt. En een abonnement, welk dan ook, verandert niets aan wat er in je documenten staat. Voor de organisaties waar ik het meest voor werk, accountants, adviseurs, verhuurders, is het echte werk niet het kiezen van een chatvenster maar het regelen van de weg die hun dossiers afleggen. Langdock kan daar een prima voorkant van zijn. Het is niet de oplossing.

Zo helpt Coding Agency hierbij

Wij bouwen geen Langdock-concurrent en verkopen geen licenties. Wat we wel doen, is de laag die een abonnement niet levert: een eigen documentomgeving waarin persoonsgegevens worden gepseudonimiseerd voordat een model ze ziet, gekoppeld aan de bronnen die je al hebt, en bereikbaar vanuit Claude, ChatGPT of Langdock via een beveiligde koppeling. Twijfel je of een abonnement voor jouw organisatie genoeg is, dan zeggen we dat eerlijk; voor veel bedrijven is het dat. Gaan er dossiers doorheen, dan rekenen we samen uit wat een eigen omgeving kost en oplevert. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.