Intellectueel eigendom in software.

Van wie is de software?

Het is een vraag die verrassend weinig ondernemers stellen voordat ze een softwareproject starten: van wie is de code die gebouwd wordt? Het antwoord is minder vanzelfsprekend dan je denkt en heeft serieuze gevolgen voor je bedrijf.

In Nederland geldt het auteursrecht automatisch: de maker van software is de rechthebbende. Dat betekent dat als een softwarebedrijf code voor je schrijft, het auteursrecht standaard bij het softwarebedrijf ligt — niet bij jou als opdrachtgever. Tenzij je dit expliciet anders afspreekt.

Hoe het juridisch zit

Auteursrecht op software

Software valt in Nederland onder het auteursrecht. De auteurswet beschermt de broncode als literair werk. Het auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat de code geschreven wordt — er is geen registratie nodig. De oorspronkelijke maker is de rechthebbende.

Werknemers vs. opdrachtnemers

Voor code geschreven door werknemers is het helder: het auteursrecht komt toe aan de werkgever (mits de software binnen het kader van de arbeidsovereenkomst is geschreven). Maar bij maatwerksoftware gebouwd door een extern bureau ligt dat anders: het auteursrecht blijft bij het bureau, tenzij je de overdracht contractueel regelt.

Wat dat in de praktijk betekent

Zonder expliciete overdracht van het auteursrecht heb je als opdrachtgever een gebruiksrecht — je mag de software gebruiken — maar je bent niet de eigenaar van de code. Je kunt de code niet zomaar aan een ander bureau geven om verder te ontwikkelen, je kunt de code niet doorverkopen en je kunt het bureau niet verbieden dezelfde code of patronen voor andere klanten te gebruiken.

Als je niet contractueel vastlegt dat de code van jou is, is die van je leverancier. Dat is geen oneerlijkheid; dat is hoe de wet werkt.

Wat wij regelen

Bij Coding Agency regelen we het intellectueel eigendom helder in onze overeenkomsten. Ons standaard model:

• Jouw maatwerk = jouw eigendom — De specifieke code die voor jouw project geschreven is — je business logic, je specifieke features, je unieke functionaliteit — wordt overgedragen aan jou na volledige betaling. Je bent eigenaar en kunt ermee doen wat je wilt.
• Frameworks en libraries = gedeeld — De open-source frameworks (Laravel, Vue.js) en third-party packages die we gebruiken, vallen onder hun eigen licenties. Daar verandert niets aan.
• Generieke componenten — Soms bouwen we componenten die niet specifiek zijn voor jouw project maar die we vaker gebruiken (een basis authenticatie-setup, een standaard admin panel). Deze blijven van ons, maar je hebt een onbeperkt gebruiksrecht.

Dit model is eerlijk voor beide partijen: je bent eigenaar van wat uniek voor jou is gebouwd en wij hoeven het wiel niet elke keer opnieuw uit te vinden.

Waar je op moet letten bij een contract

Niet elk softwarebedrijf is zo transparant over intellectueel eigendom. Let bij het aangaan van een samenwerking op deze punten:

• Staat er iets over IE in het contract? — Als het er niet in staat, geldt de wet: het auteursrecht blijft bij de maker. Zorg dat het expliciet geregeld is.
• Overdracht of licentie? — Er is een verschil. Bij overdracht word je eigenaar. Bij een licentie krijg je gebruiksrecht maar blijft de maker eigenaar. Weet wat je krijgt.
• Wanneer vindt overdracht plaats? — Standaard is overdracht na volledige betaling. Maar wat als er een betalingsgeschil is? Regel dit vooraf.
• Escrow-regeling? — Bij grotere projecten kun je een software escrow regelen: een derde partij bewaart de broncode en geeft deze vrij bij specifieke triggers (faillissement van het bureau, betalingsgeschil).
• Broncode-toegang — Heb je toegang tot de broncode? Of draait het bureau de hosting en heb je geen directe toegang tot de code? Zorg dat je altijd bij je eigen broncode kunt.

Open-source en licenties

Moderne software is gebouwd op open-source componenten. Laravel zelf is open-source (MIT-licentie), net als duizenden packages die in een typisch project gebruikt worden. Dit is geen probleem — de meeste open-source licenties staan commercieel gebruik toe — maar het is goed om te weten.

De MIT-licentie (de meest gebruikte in het Laravel-ecosysteem) staat je toe om de software te gebruiken, aan te passen en commercieel in te zetten, zolang je de originele licentie en copyright-notice bewaart. Geen restricties, geen royalties.

Wees voorzichtiger met GPL-gelicenseerde software: de GPL vereist dat afgeleide werken ook onder de GPL worden vrijgegeven, wat implicaties kan hebben voor je eigen code. Wij controleren altijd de licenties van de packages die we gebruiken.

Intellectueel eigendom regel je aan het begin, niet halverwege het project. Achteraf onderhandelen doe je altijd vanuit een zwakkere positie.

Praktische tips

• Zorg voor broncode-toegang — Gebruik een platform als GitHub of GitLab waar je zelf eigenaar bent van de repository. Niet alleen het bureau.
• Documenteer wie wat gebouwd heeft — Bij een lang project met meerdere partijen kan het onduidelijk worden wie welk deel heeft bijgedragen. Houd dit bij.
• Regel het aan het begin — Niet halverwege het project of achteraf. IE-afspraken horen in het initieel contract.
• Denk aan de toekomst — Wat als je van bureau wilt wisselen? Wat als je het bureau wilt laten overnemen? Wat als je het product wilt verkopen? Je IE-regeling moet deze scenario's ondersteunen.

Conclusie

Intellectueel eigendom is een onderwerp dat bij de start van elk softwareproject besproken moet worden. De standaard juridische situatie — het auteursrecht blijft bij de maker — is voor jou als opdrachtgever zelden de gewenste situatie. Regel het contractueel, wees specifiek over wat wordt overgedragen en zorg dat je altijd toegang hebt tot je eigen broncode.

Bij Coding Agency is IE-overdracht standaard onderdeel van onze werkwijze. Vragen hierover? We bespreken het graag.