Technische schuld.

Wat is technische schuld?

Technische schuld is de optelsom van alle shortcuts, workarounds en suboptimale keuzes in je software. Het is de kloof tussen hoe je code eruitziet en hoe die eruit zou moeten zien. Net als financiele schuld: een beetje is beheersbaar, te veel verlamt je.

De term komt uit de financiele wereld en de metafoor klopt: je neemt een lening door nu sneller te bouwen ten koste van de kwaliteit, en betaalt later rente in de vorm van tragere development, meer bugs en hogere onderhoudskosten.

Hoe ontstaat technische schuld?

Technische schuld is niet per definitie slecht en ontstaat niet alleen door slechte developers. De meest voorkomende oorzaken:

Bewuste keuzes onder tijdsdruk

De lancering moet over twee weken live. Er is geen tijd om het authenticatiesysteem grondig op te zetten, dus wordt er een snelle oplossing gebouwd met de intentie het later te verbeteren. Die intentie wordt zelden waargemaakt. Dit is de meest voorkomende bron van technische schuld en soms een valide keuze — mits je de schuld erkent en plant om het op te lossen.

Voortschrijdend inzicht

Bij de start van een project weet je niet alles. Je maakt architectuurkeuzes op basis van de informatie die je dan hebt. Twee jaar later begrijp je het domein beter en zie je dat de oorspronkelijke structuur niet meer past. Dit is onvermijdelijk en niet per se een fout.

Verouderde technologie

Frameworks evolueren. Best practices veranderen. Wat vijf jaar geleden state-of-the-art was, is nu verouderd. Als je niet regelmatig updatet, bouw je schuld op in de vorm van verouderde dependencies, onveilige libraries en patronen die nieuwe developers niet herkennen.

Gebrek aan tests

Zonder automatische tests durf je code niet te refactoren uit angst iets kapot te maken. Hierdoor stapelt de schuld zich op: je plakt nieuwe features bovenop bestaande workarounds in plaats van de onderliggende structuur te verbeteren.

Wisselende teams

Elke developer heeft een eigen stijl en aanpak. Zonder duidelijke conventies, code reviews en architectuurrichtlijnen wordt je codebase een lappendeken van verschillende stijlen en patronen.

Technische schuld is als een creditcard: handig op het moment zelf, maar de rente loopt op als je niet aflost.

De symptomen

Hoe herken je dat technische schuld problematisch wordt? Let op deze signalen:

• Features kosten steeds meer tijd — Wat vroeger een dag kostte, kost nu een week. Developers moeten steeds meer bestaande code begrijpen en omzeilen.
• Bugs komen vaker terug — Je fixt een bug en een week later is er een nieuwe. Of dezelfde bug komt terug in een andere context.
• Developers klagen — Als je team zegt "ik durf die code niet aan te raken" of "we moeten dit eerst refactoren", neem dat serieus.
• Onboarding duurt lang — Nieuwe teamleden hebben weken nodig om productief te worden omdat de codebase onlogisch of inconsistent is.
• Angst voor deployments — Als elke release gepaard gaat met stress en handmatige checks, is dat een teken dat de codebase fragiel is.

De kosten van negeren

Technische schuld negeren is verleidelijk. Het levert op korte termijn geen zichtbare features op om het aan te pakken. Maar de kosten zijn reeel:

Exponentieel stijgende development-kosten. Technische schuld groeit niet lineair. Elke shortcut maakt de volgende feature moeilijker, wat leidt tot meer shortcuts, wat leidt tot meer schuld. Op een gegeven moment besteed je meer tijd aan het werken om de schuld heen dan aan het bouwen van nieuwe waarde.

Verlies van talent. Goede developers willen niet werken in een codebase die een puinhoop is. Ze vertrekken naar projecten waar ze trots kunnen zijn op hun werk. De developers die blijven zijn vaak minder ervaren, waardoor de schuld nog sneller toeneemt.

Security-risico's. Verouderde dependencies bevatten bekende kwetsbaarheden. Hoe langer je wacht met updaten, hoe groter het risico op een beveiligingsincident.

De duurste software is niet de software die je bouwt; het is de software die je niet durft aan te passen.

Hoe pak je het aan?

Maak het zichtbaar

De eerste stap is erkennen dat er schuld is en die kwantificeren. Laat je team een lijst maken van de grootste pijnpunten. Categoriseer ze op impact (hoeveel vertraagt dit ons?) en urgentie (hoe snel moet dit opgelost worden?).

Budget structureel tijd in

Reserveer 15-20% van je development-capaciteit voor het wegwerken van technische schuld. Dit is geen luxe maar onderhoud, net als het onderhoud van een gebouw. Stop dit niet in een apart "refactoring-sprint" maar maak het onderdeel van elke sprint.

De Boy Scout Rule

Laat code altijd een beetje beter achter dan je het aantrof. Als je een feature bouwt in een bestaand deel van de codebase, verbeter dan meteen de omliggende code. Kleine, continue verbeteringen voorkomen dat schuld zich ophoopt.

Schrijf tests voordat je refactort

Voordat je bestaande code verbetert, schrijf je tests die het huidige gedrag vastleggen. Dan kun je met vertrouwen refactoren: als de tests slagen, werkt alles nog. Zonder tests is refactoring gokken.

Preventie boven genezing

Code reviews, linting, automatische tests, architecture decision records — investeer in processen die voorkomen dat nieuwe schuld ontstaat. Het is goedkoper om schuld te voorkomen dan om het later op te ruimen.

15% van je development-capaciteit reserveren voor onderhoud voelt als een luxe. Tot je het niet doet en 80% van je tijd kwijt bent aan brandjes blussen.

Conclusie

Technische schuld is onvermijdelijk in softwareontwikkeling. Het probleem is niet dat het bestaat, maar dat het ongecontroleerd groeit. Met bewuste keuzes, structureel onderhoud en een team dat de vrijheid krijgt om het aan te pakken, houd je je software gezond en je development-snelheid hoog.

Heb je het gevoel dat je software trager wordt en features steeds meer kosten? Wij helpen je graag met een technische audit en een plan om de schuld beheersbaar te maken.